21 Ekim 1982 Milliyet Gazetesi

1960 yılında, Türkiye’nin yetiştirdiği en büyük basketbolcu kimdir diye soranlara bir profesyonel futbolcunun adını veriyordu çok kimse: Can Bartu..
1982 yılında Türkiye’nin yetiştirdiği en büyük basketbolcu kimdir diye soranlara, emekli bir futbolcunun adını veriyor, hatırlayanları: Can Bartu…
Ve 22 Mayıs 1958’de Can Bartu, Fenerbahçe Kulübü ile profesyonel futbolcu olarak sözleşme imzalarken Türkiye’nin yetiştirdiği çok büyük yetenekli bir sporcuyu öldürüyor, yeri doldurulmaz bir sporcuyu spor alanlarından kovuyordu: Futbolcu Can, basketbolcu Can’ı yok etmişti…
Oysa Can basketbolu çok seviyordu, aradan yıllar geçtikten sonra 1970’de futbolu da bırakarak spordan kesinlikle koparken gazeteci bir dostuna şöyle diyecekti: “Basketbolu çok sevdim. Ruhuma uygun, benim için biçilmiş bir spordur. Ama futbol başkadır. Her şeyden önce büyük bir “Spettaçolo”dur, futbol… Orada ilgi daha çok, para çok…”
Basketbolcu Can, o sözleşme ile Türk spor dünyasından bir gök taşı gibi kayıp gidiyordu ama, futbol denen büyük “Spettaçolo”nun en büyük yıldızlarından birine de yol açıyordu. İnanılmaz derece hızla büyüyecek olan bir futbol ustası artık bütün dünya nimetlerini, parayı da, ünü de, sevinci de, gururu da futboldan bekler hale geliyordu. Basketbol potaları dibinde sporu şiirleştiren adam, şimdi futbol stadlarında futbolu destanlaştırabilirdi.
***
31 Ocak 1936’da doğan Can 12-13 yaşlarına geldiği zaman doğup büyüdüğü Kadıköy ve Moda’yı bir salgın gibi saran basketbol hevesine kendini kaptırıverdi. Gerçi Moda’da da Alman kampında futbola daha önce başlamıştı ya… Beykoz Kulübü’nden ayrılan birkaç basketbolcu, Modalı arkadaşları ile birlikte Modaspor Kulübü’nü kurdukları zaman, bir de minikler takımı yapmayı düşündüler. Çevrede bu işe hevesli o kadar çok bızdık vardı ki… Can adındaki çelimsiz bir oğlan da o minikler takımına girdi. Çok yakın bir geleceğin ulu bir ağacın tohumu işte bu Modaspor Kulübü’nde gelişecek ve bu nadide tohumu keşfedip büyütecek olan adam onu burada bulacaktı: Önder Dai minikler takımının antrenörü idi. Önder bu küçük yeteneği derhal farketti ve uzun uzun uğraştı onunla. Kısa bir zaman sonra Fenerbahçe bir yıldızlar basketbol takımı kurup başına da Önder Dai’yi geçirince Can adındaki çelimsiz çocuk da Fenerbahçeli oldu. Bu yıldız takım hemen o yıl İstanbul ve Türkiye Şampiyonluğu’nu kazandı.
Hangi yıldı acaba ? 1952 mi, 53 mü ? Arşivlerde bunun kaydı yoktur ki… Fenerbahçe yıldız basketbol takımı maç için Edirne’ye çağrılmıştı. Acaba genç futbol takımı da beraber miydi ? Yoksa onlar ayrı mı çağrılmışlardı ? İlk gün basketbolcular büyük farkla kazanmışlar, futbolcular ise 3-0 yenilmişlerdi. Futbol takımının antrenörü Reşat Erte, Önder Dai’den oyuncu yardımı istedi. Ve basketbolcu Can ilk kez ciddi bir futbol maçına böylece Edirne’de çıktı, üç gol attı… Ama hakem bunlardan yanlız birini kabul etti. Böylece basketbol genç takımının yıldızı, futbol genç takımının da direkt adamı oldu.
1955 yılının Ekim ayının birinci günü Üsküp şehrinde Yugoslavya-Türkiye yıldızlar basketbol maçında Can Bartu Ay-Yıldızlı takımın kaptanı olarak çıktı: Ölçülere uygun bir basketbol topunu, ölçülere uygun bir potaya ilk kez atışından bu yana sadece üç yıl geçmişti ve o Milli Takım kaptanı idi…
Bunun hemen arkasından 1955-56 sezonu başlarken basketbolda birinci takıma geçiyor, 11 Kasım 1955’te ilk kez yer aldığı takım, Galatasaray’ı 66-62 yeniyordu. 13 gün sonra 24 Kasım’da İstanbul’da oynanan Türkiye-Macaristan milli maçında Can milli kadroda idi ve 17’nci dakikada çıkan Yüksel’in yerine takıma giriyordu. Can Bartu Genç Milli Takım’da oynadıktan bir buçuk ay sonra A Milli Takım’ına giriyor ve daha önemlisi kulübünün birinci takımında ilk kez oynadığından 15 gün sonra Milli Takım’da yer alıyordu.
Böyle bir yükseliş spor tarihinde pek az görülmüştü. Ama buna benzer başka bir hızlı yükseliş de futbolcu Can’da oluyordu.
O sıralarda Fenerbahçe Yönetim Kurulu futbol şubesinden sorumlu olarak unutulmaz futbol yıldızı Büyük Fikret’i görevlendirmişti. Fikret, Reşat Erte’nin takımını yakından izliyordu. “Şu çelimsiz” çocuğu gözü tutmuştu. Kader onun karşısına basketbolda nasıl bir Önder Dai çıkartmışsa futbolda da bir Fikret Arıcan çıkartıyordu. Can Fenerbahçe birinci takımında ilk kez Ordu Takımı’nın bir hazırlık maçında oynadı. Turgay-Nedim-Rıdvan-Çoşkun-Mustafa, Akgün’den kurulu Ordu Takımı defansının karışısında Can sahanın en iyisi olarak parladı. Sonra da birkaç özel maçta daha oynadı.
… ve 5 Mayıs 1956 Cumartesi günü Fenerbahçe ile Emniyet arasındaki lig maçında oynadı. Bu Can Bartu’nun ilk resmi futbol maçıydı. Aradan tam beş ay ve on gün geçecek 15 Ekim 1956 günü Futbol Federasyonu 16 Kasım’da yapılacak Polonya maçı için Milli Takım kadrosunu ilân edecekti: Can Bartu Milli Takım’da idi…
Ciddi bir futbol maçına çıktığının üçüncü yılında Fenerbahçe birinci takımına giren Can, birinci takımda ilk resmi maçını yapışından beş ay on gün sonra Milli Takım’a çağrılmıştı:
Basketbolcu Can kadar hızlı giden biri daha vardı: Futbolcu Can…
Fenerbahçe futbol takımında başarıdan başarıya gidiş… Sonra profesyonel oluş… Ve aradan üç yıl geçtikten sonra Fenerbahçe antrenörü Szekelly’nin, ünlü Macar futbolcusu ve o sırada İtalya’da Fiorentina’da antrenör olan Hidegkuti’den aldığı mektup… “Senin takımın iki yıl önce Peşte’de Csepel’i yenerken o takımda bir Can vardı ya… Onu istiyorum” Ve kulübün izin verişi… Ve İtalya…
Ve Can Bartu 1961 yılı Kasım ayından 1967 yılı Mayıs ayı sonuna kadar İtalya’da, futbolun bir sanayi olduğu İtalya’da, bir futbolcu olarak yaşadı. Bu deyimin üzerinde durulmalıdır: FUTBOLCU OLARAK YAŞADI. Fiorentina’da, Lazio’da, Venezia’da… Form tutmadığı, hata yaptığı zaman kadrodan çıkartılarak, sakatlıklar geçirerek, fakat her zaman varlığını hissederek ve hissettirerek yaşadı. Ve İtalya gibi bir ülkede futboldan para kazanarak yaşadı: Gerçek rakamı Can’ın ağzından kimse öğrenememiştir, ama, kendi deyimi ile “çoook para kazandı.”
Sonra tekrar Fenerbahçe’ye döndü. Üç yıl daha futbol oynadı Fenerbahçe’de. Basketbolda iki yıl içinde beş kez milli olan Can Bartu, 14 yıllık futbol yaşamında 28 kez milli oldu, beş kez de Milli Takım kaptanlığı yaptı.
Yaptığı her iki spor dalı için de müthiş bir yetenek olduğu herkes tarafından kabul edilen Can Bartu’nun çalışmadan çok kendi yeteneği ile spor yaptığı her zaman söylenmiştir. Eğer daha istekli, daha çalışkan, daha hırslı olsa kuşkusuz futbolda olduğundan çok daha yukarılara çıkabilir, ama basketbolda kesinlikle Avrupa’nın en büyük yıldızlarından biri olurdu.
1970’de halkın çok ilgi gösterdiği bir jübile ile futboldan ayrılan Can, kendisine yapılan birçok önerileri kabul etmeyerek futbolda yönetici veya çalıştırıcı olmadı. Sadece futbol eleştirmenliği ile yetindi. Ve bu işine devam ediyor…