15 Mayıs 1954 Akşam Gazetesi

SPOR TARİHİMİZDEN CANLI YAPRAKLAR

FENERBAHÇE-ALTINORDU REKABETİ

Spor rekabet elbette ki hayırlı ve ilerlemenin de birinci şarttıdır. Kulüplerimiz arasında doğan ve yaşanan rekabetler yüzünden, her yerde olduğu gibi, Türk sporunun da sağladığı faydaların büyüklüğünde herkes ittifak eder. Bir Fenerbahçe-Galatasaray rekabetinin memleketimiz sporunun inkişafında oynadığı birinci derecede rol için münakaşaya hiç lüzum var mıdır ?…

Bununla beraber, futbolumuzda bir müddet için yaşanmış bir Fenerbahçe-Altınordu rekabeti de vardır ki bunu faydalı saymaya hiç bir izan sahibi yanaşamaz. 40 yıl önceleri yaşanmış bu rekabetin yapıcı olmaktan ziyade yıkıcı mahiyet taşıdığını iddia etmek hakikati söylemek olur.

Aynı muhitin iki kulübü Fenerbahçe ve Progres 1911den itibaren Pazar Liginde karşı karşıya gelmeye başlamışlardır. Fenerbahçe, istibdadın müthiş tazyik ve sürgün tehditlerine göğüslerini siper eden bir kaç fedakâr Türk gencinin 4-5 yıl önce kurdukları bir teşekküldür. Progres ise, tatlı su frenkleriyle bir kaç gayrimüslim ve Müslüman Türkün bir araya gelmelerinden meydana gelmiş melez fakat kuvvetli bir kulüptür.

1911/12 senesi liginde iki defa Fenerbahçenin karşısına çıkan ve efendice yenilen bu kulüp, Balkan harbi dolayısıyla vâki bir senelik tevakkuftan sonra 1913/14 şampiyonasının ilk maçında da 20 Ekim 1913te 3-1 netice ile yani âkibete uğradı ve bunu da sportmence kabul etti.

Fakat, Progres gün geçtikçe daha da palazlanıyordu. O devrin meşhur Hasan ve Hüseyinli kadrosuyla Galatasarayla berabere kalıyor, hatta meşhur Ramblez’i de 3-0 yeniyordu.

İlk devreyi Fenerbahçeden sonra Galatasarayla puan puana bitiren Progres, 1914 yılı başında bir kongre yapıp adını (Altınordu)ya çevirdi ve kadrosundaki tatlı su frenklerini de tasfiye edip yeni bir ruh haletiyle ikinci devreye girdi.

Galatasarayı bu ikinci devrede 1-0 yenip onu geride bırakan eski Progres, yeni adı ile Altınordu 2 Şubat 1914 günü komşusu lig lideri Fenerbahçenin karşısında bu defa bambaşka bir hüviyet ve mâneviyatla yer almıştı.

İşte; aynı muhitte Kurbağalıderenin kıyılarında ve birbirlerine 200 metre mesafedeki Fenerbahçe ve Altınordunun tarihteki bu ilk karşılaşmaları müessif bir soğukluk ve zıddiyetin doğmasını intaç etmiştir. Şöyle ki:

Maçın ilk devresinde Altınordu kalesine ilk golü atan Fenerbahçe sağaçığı meşhur Miço’ya, golü müteakip, karşısındaki sol müdafi Sedat Rıza bir şamar indirmiştir. Bilahare Galatasaraya geçen ve hatta Futbol Federasyonu başkanlığında da bulunan merhum Sedat Rıza’nın mütevaffa Miço’ya vâkı bu hareketine Fenerbahçeli takım arkadaşları müdahale etmişler ve ortalık karışmıştı.

Bu gürültülü maç Fenerbahçenin 2-0 galibiyetiyle bittikten sonra hâdise gazetelerde münakaşa mevzuu edildi. Gayrimüslim Miço’yu himaye etmeleri bazı kulüpçü gazetecilerin gayretkeşlikleriyle milliyet meselesi mevzuu yapılmış ve Fenerbahçe kulübüyle futbolcuları çok şiddetli tenkitlere hedef tutulmuşlardı.

Fenerbahçe o sene ikinci çıkan Altınordunun 12 puanına karşı 10 maçın 8inde galip ve ikisinde de berabere kalarak 18 puanla İstanbul şampiyonu oldu, fakat komşusu Altınorduyu da artık kendisini çekemez, çok tehlikeli bir rakip olarak karşısında buldu.

Aynı yıl içinde Birinci Cihan harbinin başlaması, o devrin Sadrazamı Talât Paşanın Altınordunun başına geçişi, böylece o ana baba günlerinde sağlanan avantaj Fenerbahçenin tehlikeli rakibini büsbütün korkunç bir hüviyete sokmuş oldu. Eli silah tutabilenler üç kıtanın 7 cephesinde kanlı savaşlar verirlerken vazifeye İstanbulda devamı kolaylaştırıyor ve sağdan soldan avantajdan faydalanmaya koşanlar bulunuyordu.

Altınordu şa’şalı bir devreye girmişti. Yeni yeni doğmuş yapıcı Fenerbahçe-Galatasaray rekabeti kısa zaman içinde yerini tahripkâr bir Fenerbahçe-Altınordu rekabetine bırakmaya mecbur kalmıştı. Karşılaşmalar gün geçtikçe şiddetini artırırken bambaşka bir hâdise doğdu:

Gençliğinde müsamaha ve refah içinde büyümüş ve bugün maalesef çoktan ebediyete göçmüş pek kıymetli ve meşhur bir Fenerli futbolcunun bir Altınordulu ile fazlaca dostluğu hoş karşılanmadığından Fenerbahçeli idareciler kendisine ihtarda bulundular:

— Ya o kimse ile münasebetini kes, yahut bu kulübü terket; sana 24 saat müsade !… dediler.

Futbolcu 24 saat sonra geldi ve kulübü terkedip Altınorduya geçeceği cevabını verdi ve hatta takım arkadaşlarından 6sını beraber götüreceği rivayet ve havası da birdenbire şimşek gibi şayi oldu.

Yıllardır şampiyon birinci takımın çöküvermesi gibi çok vahim bir durum Fenerbahçe kulübünü prensibinden asla rücu ettirmemiş ve amansız hasım Altınordu, eleman sıkıntısı çekilen öyle bir devrin 7 meşhur Fenerlisinin iltihakiyle birdenbire kuvvetlenmiştir.

İşte, yukarıdaki resim, 38 yıl önce, Fenerbahçeden ayrılanlardan 6sını aralarına almış olarak, yepyeni bir kadro ile 1916 sonbaharında ilk defa sahaya çıkan Altınorduyu kulüp ilerigelenleriyle bir arada gösteriyor. Sağdan itibaren ayaktakiler:

Bekir, merhum Âgah, Balıkçı Tevfik, merhum Dalaklı Hüseyin, Fitil Nuri, Haydar, merhum Otomobil Nuri, merhum Mahmut Duransoy. Oturanlar, yine sağdan: Doktor Salâhattin, Doktor Cevdet, eczacı Cafer ve Kara Cemil’dir. Kalpaklılardan sağ baştaki mühendis Mesut, Haydar’ın arkasındaki merhum Aydınoğlu Raşit, Mahmut Duransoy’un solundaki de Ziya Ateş’tir. Feslilere gelince; sol baştakiler hariciye eski şifre müdürü merhum Suat ve o devrin en şık gençlerinden forvet oyuncusu Feridun, Fitil Nuri’nin arkasındaki futbolculardan ve halen Ses operetinde sanatkâr Celal Sururi, sağ baştaki de Doktor Cevdet’in kardeşi futbolcu Kemal’dir. Beyaz fanileli küçüğe gelince; bu da merhum Otomobil Nuri’nin kardeşi Lebib’dir.

Artık yıkılmaya mahkum sanılan ve sayılan Fenerbahçe, vefasız 7 evladının yerlerini 14-15 yaşlarındaki 3ncü takım kadrosundan doldurdu. Gerçi, zorluklar içinde çırpındı ve 4 yıl şampiyonluğa vedâ etti. Fakat prensipe sadakatın ve her ne pahasına olursa olsun ondan şaşmazlığın belli bir örneğini de vermiş oldu.

Bu iltihaklardan sonra resmen iki sene üstüste şampiyon olan Altınordu, tarihine altın bir fasıl yazdıysa da devşirmeciliğin ve ah almanın cezasını da çekti. Harbin sona ermesiyle beraber içerden çöküntüye uğrayıp ikinci kümeye de düştü ve nihayet kader onu bir zamanlar sevgi, şöhret ve hatta mevcudiyetini kıskanıp yerine kaim olmak istediği Fenerbahçeye iltihaka mecbur etti ve böylece ismi de silindi.

Altınordu, Fenerbahçe içinde hamur olduktan 8 sene sonra, bir kaç yıl var ki Kadıköyde yeniden doğmuştur. Fakat, maalesef 4ncü kümede,ismi var cismi yoktur.