Türk Edebiyatı’nda Fenerbahçe, Fenerbahçe Dergisi, Yazan: Ersin Demirel

Dergimizin Ekim sayısında benimle yapılan bir röportajda sorulan; ” Fenerbahçe’yi Türk Edebiyatı’nın her periyodunda görebiliyor muyuz” sorusuna “1923’ten itibaren Fenerbahçe’yi şiirlerde ve romanlarda görmeye başlıyoruz.” Cevabını vermiştim. Neden 1923 ? Çünkü Fenerbahçe, 1907’den 1923’e kadar olan on altı yıllık süreçte zorluk, yokluk ve işgale rağmen sıradan bir kulüp görüntüsünde değil; aydın ve vatansever sporculardan oluşan ve bu sporcuların önlerine gelen işgalci ülkelerin futbol takımlarını ve boksörlerini darmadağın ettiği, aynı zamanda da Milli Mücadele’ye destek veren bir kulüptü.

Bir spor kulübü düşünün ki, futbolcusu ve boksörleri ile rakiplerini, bütün koşullar aleyhine olmasına rağmen yensin. Bir spor kulübü düşünün ki, ülkemizin ateşten günlerinde sporcuları hem cephede hem sahada savaşsın, şehit düşsün. Ve yine bir spor kulübü düşünün ki, kulüp binası işgal edilmesine rağmen Anadolu’ya Milli Mücadele yılları boyunca hem her şeyini versin hem de aldığı galibiyetlerle halka moral aşılasın. İşte bu kulüp 1899’dan 1907’e kadar üç kez kuruluş aşaması geçiren, üçüncü ve son kuruluşunda ilk armasını Fenerbahçe Burnu’ndaki fener olarak seçen; ancak hem bu armayı hem de adına yazılan ilk marşı, sarayın tepkisini alacağı endişesiyle yok etmek zorunda kalan ve Mustafa Kemal Atatürk’ün tuttuğu takım olmakla da şereflenen Fenerbahçe’ydi.

Milliyetçiliğin ön planda olduğu, daha doğrusu olması gerektiği o zorlu yıllarda, yazılan her şiirde, romanda “Türklük” duygusu yüceltilmiştir. İşte, yakılmak zorunda kalınan ilk marştan sonraki marşımız, (Dr.Rüştü Dağlaroğlu’nun Fenerbahçe Tarihi Ansiklopedisi’nde bahsettiğine göre) Milli Mücadele yıllarının önde gelen aydın ve şair yazarlarından Süleyman Nazif’e aittir. Marş olması için bu şiirde Süleyman Nazif, bir anlamda Türklük ve Fenerbahçeliliği eşit tutmuş, Fenerbahçelilere ” Türk ilinin erleri” sıfatını layık görmüştür.

…

Fenerbahçe için yazmış olduğu iki dörtlükten oluşan şiirinin hangi gazete veya dergide yayınlandığını bilmiyoruz. Belki de bu şiir bir mecmuada yayınlanmadı; ancak Fenerbahçe Tarihi’nin bir numaralı ismi Dr. Rüştü Dağlaroğlu, Fenerbahçe Tarihi adlı eserinin “Fenerbahçe Marşları” bölümünde bu şiiri ilk sıraya alarak: “Düşman işgali yıllarına rastlayan ve aynı düşmanlar karşısındaki Fenerbahçe zaferleri arasında kaleme alınmış bu şiiri en başa alırken, büyük Türk evladını saygıyla anıyoruz.” der.

Fenerbahçe Spor Kulübü’nün işgal yıllarındaki direnişi, işgal kuvvetlerine yaşattığı mağlubiyetler ve Milli Mücadele’ye verdiği desteğin, Süleyman Nazif’i de etkilediği muhakkak. Ünlü gazeteci ve tarihçi Ergun Hiçyılmaz, Süleyman Nazif’in 1923’te yazdığı bu marş için: “Bu marşta özgürlüğün yükselen sesi vardı.” der.

Her Fenerbahçeli’nin tüylerini diken diken eden bu şiirde (gerçi dönemin edebi dil özelliği sebebiyle pek çok okurumuzun anlayamadığı kelimeler olabilir.) Fenerbahçeli futbolcular, sporculuğun övüncü, kölesi ve Türk Milleti’nin gönül alıcı sevgilileri olarak ithaf ediliyor. Hepsinin dürüst ve mert olmaları sebebiyle de atalarımıza benzediği, zor durumda kalındığında atalarımızın ruhlarının her zaman yardıma koşacağı belirtiliyor. Her iki dörtlüğün sonundaki “Biz Fenerbahçeliler Türk ilinin erleriyiz” nakaratı, şiiri kuvvetlendirmekte ve vurguyu üzerinde toplamaktadır.

Türk halkının, zorlu işgal yıllarında aydınlanması için mücadele eden büyük ozan Süleyman Nazif, 1927 yılının ocak ayı başlarında zatürreye tutularak, 4 Ocak tarihinde İstanbul’da öldü. İstanbul Belediyesi’nce yaptırılan mezarı Edirnekapı Mezarlığı’ndadır.

Servet-i Fünun Edebiyatı’nın toplu bir şekilde çalışmalarına son vermelerinden sonra da edebi ve fikri yaşayışına devam eden ve çevresindeki şair ve yazarlarda derin akisler uyandıran Süleyman Nazif’i unutmamak sadece Fenerbahçeliler’in değil, bütün Türk Milleti’nin görevi olmalıdır. Camiamıza hediye ettiği güzel şiir için, bir kez daha teşekkürler. Ruhu şad olsun.